జాతీయాలు

1. అక్కన్న మాదన్నలు : ఎన్నటికీ విడని అన్నదమ్ములు, స్నేహితులను అక్కన్న మాదన్నలుగా పేర్కొంటారు. 
అక్కన్న మాదన్నలు రామదాసు మేనమామలు, తానీష దగ్గర పనిచేసే మంత్రులు. ఇలాగే రాహుకేతులు, జంటకవులు, జయవిజయులు, సుందోపసుందులు అని కూడా అంటారు. 

2. అగ్గిమీద గుగ్గిలం : కోపముతో రగిలిపోవడము. 

 దీపావళి నాడు నూనేలో ముంచిన బట్ట ఒక పుల్లకి చుట్టి దానికి మైనాన్ని రాసి వెలిగిస్తారు. అది వెలుగుతూ ఉండగా పైన గుగ్గిలం వేస్తారు. అది చాలా ఎక్కువగా మండుతుంది. 

3. అగ్రతాంబూలం :
ఏవైన యాగాలకు, పూజలు పూర్తి అయ్యాక ఒక యోగ్యత కలిగిన వ్యక్తిని పూజించి  తాంబూలమిచ్చి సత్కరిస్తారు. అలా సభలో ప్రముఖులకు అగ్రతాంబూలమివ్వడమని అంటారు. క్షీరసాగరమధనములో మొదట హాలాహలము పుట్టినప్పుడు దాన్నీ స్వీకరించమని దేవతలు శివుడికి అగ్రతాంబూలమిచ్చినట్టు పోతనగారు చెప్పారు. 
ఆ తరవాత రాజసూయాగములో ధర్మరాజు  శ్రీకృష్ణుడికి అగ్రతాంబూలమిచ్చి సత్కరించినట్లు మహాభారతములో పేర్కొంది. సభలో ప్రముఖలలో ముఖ్యులను గౌరవించడమే అగ్రతాంబూలము. 

4. అధః పాతాళం : తక్కువ స్థాయికి/ నీచ స్థాయికి  చేరడం.

భూమి కింద ఏడులోకాల్లో ఎంతో అడుగున ఉండే పాతాళంలో కూడా ఇంకా అడుగు భాగం.

5. అంధకరదీపిక (న్యాయం) : అశక్తుడు.
గుడ్డివాని చేతికి దీపం ఇస్తే ఎంత ప్రయోజనమో  అశక్తుడికి అవకాశమీయడము కూడా అంతే. 

6. అడవి కాచిన వెన్నెల : వృధా అవ్వడము. 
అడవిలో వెన్నెల కాచినా ఎవరికీ ఉపయోగము ఉండదు.  అలాగే వస్తువు(గుణము) ఉన్నా కూడా ఉపయోగపడకపోవడం. 

7.అగ్గి పగ  : నిప్పులాంటి దహించే కోపంతో కూడిన పగ. ఉద్దం సింఘ్ ఇందుకు చక్కని ఉదాహరణ, జలియన్ వాలాభాఘ్ లో చనిపోయిన తన మిత్రుల, బంధువుల శవాలను చూసి ఆ పగతో ఆ ఘాతకానికి కారకుడైన మైకేల్ ఓ డ్వయెర్ ని 21 సంవత్సరాల తరవాత కాల్చి చంపాడు. 

8.అగ్నిస్నాతుడు : అగ్నితో స్నానమాడిన వాడు అని అర్ధము. అంటే అగ్నిపునీతుడు. నిప్పులాంటి మనిషికి వాడే జాతీయము.  

9.అడుగంటింది : అయ్యిపోయింది, క్షీణించింది అని అర్ధము. 

10.అక్షింతలు వేయు: నిజముగా అక్షితలు వేయడం కాదు ఈ జాతీయము అర్ధము. తిట్టడానికి వ్యగముగా వాడే జాతీయము ఇది.  

11. అగ్నిపిండం(దుడుకుపిండం) : నీతి నిజాయితిలకు, స్వచ్చతకు  మారుపేరుగా నిప్పుని సూచిస్తారు. అలా ముక్కు సూటిగా వెళ్ళే వ్యక్తులకు ఈ జాతీయము ఉపయోగిస్తారు. కొంతమంది దరి చేరిన వారిని తమ ప్రవర్తనతోటి, మాటలతోటి బాధపెట్టే వాళ్ళకి కూడా ఈ జాతియము వాడుతారు. 

జాతీయాలు

జాతీయాలు - సామెతలు: మన నిత్య జీవితములో ఒక విషయాన్ని మరొక విషయముతో పొల్చేటప్పుడు  వాడే పదప్రయోగమే సామెత.. అంటే పోలిక. సామెత ఎక్కువగా ఒక వాక్యముగా ఉంటుంది. ఒక వ్యక్తికైన, ఆయా సందర్భమునికికేనా  పోలికను చెప్తూ ఉంటుంది.

సామాన్యంగా విడివిడిగా పొడిమాటలుగా ఉన్నవే, అపూర్వ సమ్మేళనంతో,  ఆ మాటలకు విడివిడిగా వేనికీ లేని ఏదో ఒక అపూర్వ భావ వ్యక్తీకరణకు మూలములై,  విశిష్ట పదబంధాలుగా భాషలో నిలిచిపోతున్నవి. వానినే పదబంధములనీ,  నుడికారములనీ,  పలుకుబడులనీ, జాతీయములనీ పేర్కొంటూ ఉంటాము. ఇవే కవితాలతాంకుర  ప్రధమాలవాలాలనీ  విజ్ఞులు భావిస్తారు. జాతీయాలు మారవు ఎప్పటినుండో ఉండేవి. సామెతలు మారుతూ ఉంటాయి.

జాతీయలు ఎక్కువగా పదబంధముగా ఉంటాయి. ఒక జాతికి సంబంధించిన విశిష్ట పలుకుబడి "జాతీయం, అందులో కనిపించే అర్ధము ఒకటి, నీగూఢార్ధము ఇంకొకటి. 

ఉదాహరణకు : కడుపులో మంట. ఈ జాతీయాము ఈర్షా అసూయలతో రగిలిపోతొనప్పుడు వాడే పదబంధము.